Yerleşmelerin Gelişimi Hakkında Kısa Bilgi

İlk insanlar bir yeri yerleşme alanı seçerken sizce hangi doğal şartlara dikkat ediyorlardı? Günümüzde insanların yerleşmelerini etkeleyen faktörler nelerdir?
İnsanlar, tarih boyunca sürdürdükleri faaliyetlere ve doğal çevreye bağlı olarak çeşitli yerleşmeler kurmuştur. Bu yerleşmeler zaman içindeki gelişmelere bağlı olarak değişmeye uğramıştır. Toplayıcılık, avcılık ve hayvanların evcilleştirilmesi kuşkusuz insanlık tarihi açısından önemli gelişmelerdir. Ancak insanların bu faaliyetlerinde bir yere bağlı yaşama zorunlulukları yoktu. Tam tersine insanlar toplayabilmek, avlayabilmek ve evcilleştirdiği hayvanlarına ot bulabilmek için sürekli yer değiştirmek zorundaydılar. Bu anlamda insanlık tarihindeki en önemli gelişmelerden biri, insanların bitki yetiştirmeyi yani tarımı öğrenmesidir. İnsan, topladığı bitkilerin yere dökülen tohum ve köklerinden yeni bitkilerin çıktığını keşfettiği zaman, insanlık tarihinin en büyük buluşunu gerçekleştirdi. Toprağı açarak içine topladığı bitki tohumlarını ve köklerini yerleştirdi. Böylece insanlık tarihinin en büyük dönüm noktası olan tarımsal üretim dönemi başladı. İnsan, toprağı işlemeye başlayınca o toprağın yakınına da yerleşti. Çünkü üzerinde bitki yetiştirdiği tarlasını yanında taşıyamazdı ve insanın tarlasındaki bitkileri hayvanlara ve diğer topluluklara karşı koruması gerekiyordu. Bu nedenle ilk yerleşmelerin tarihi tarımla başlamaktadır.
Toprağın işlenmesiyle birlikte ilk yerleşik hayat başladı.Avcılık ve toplayıcılık döneminde yeterli besin toplanamadığı için nüfus artışı da sınırlıydı. Tarımsal üretim ve sürekli yerleşik hayatla birlikte nüfus artış hızı da yükseldi.
İnsanın üretim araçlarını geliştirmesi, üretimin artmasına neden oldu. Özellikle madenlerin işletilmeye başlanmasıyla birlikte üretim araçları çok gelişti. İhtiyaçtan fazla üretim ticareti doğurdu. Üretim ve nüfus artışı yeni iş alanlarının doğmasını sağladı. Bir arada yaşayan topluluğun güvenliğini sağlayacak güvenlik güçleri, din adamları, tarım aletlerini üreten zanaatçılar, çanak ve çömlekçiler yeni meslek gruplarının üyeleri oldular.
Mesleklerin ortaya çıkması ve ekonomik faaliyetlerin çeşitlenmesiyle ilk yerleşmeler büyümüş ve şehirlere dönüşmüştür. Geçmişten günümüze kadar şehirlerde bir ya da birkaç fonksiyon ön plana çıkmış ve şehir o fonksiyona göre sınıflandırılmıştır. Bunlar; tarım, ticaret, sanayi ve liman şehirleri ile dinî, idari, askerî, kültürel ve turizm şehirleridir.
İdari şehirlerin en önemli özelliği, yönetim merkezlerinin bu şehirlerde bulunmasıdır. Örneğin Roma, varlığını günümüze kadar koruyabilmiş idari şehirlerdendir . Günümüzde de ülkenin yönetim organlarının ve genel müdürlüklerin bulunduğu şehirler, idari şehir özelliği taşımaktadır.
Kültürel şehirlerde birden fazla üniversite bulunur. Birçok bilim, sanat ve kongre etkinlikleri bu şehirlerde yapılır.
Tarım şehirleri, verimli tarım alanlarında ya da onların yakınında kurulmuştur. Bu tür şehirlerde tahıl, sanayi ürünleri, sebze ve meyve üretilir. Ormancılık, hayvancılık ve balıkçılık da tarım şehirlerindeki ekonomik etkinliklerdendir.
Askerî tesislerin ya da birliklerin bulunduğu yerlere askerî şehir denir. Askerî şehirler daha çok Orta Çağda büyük bir önem taşımaktaydı. Savunması kolay yerlerde kurulan bu şehirlerin etrafı da surlarla çevriliydi. Askerî şehirler, eski önemini büyük ölçüde yitirmiştir. Ancak bazı kentlerin gelişmesinde askerî birliklerin büyük katkısı olmuştur.
Ticaret şehirlerinin en önemli özelliği, belirli bir hinterlanda sahip olmalarıdır. Bu tür yerleşim merkezleri, çevrelerindeki birçok yerleşim birimlerinin alışveriş merkezidir. Çok sayıda pazar yerinin bulunduğu bu merkezlerin çevreleriyle gelişmiş bir ulaşım ağı vardır. Ticarette en önemli etmen ulaşımdır. Alınıp satılacak malların kolay taşınması açısından önemli yolların kavşağında bulunan şehirlerde istanbul; sanayi, ticaret, liman ve turizm daha fazla gelişmektedir. şehirlerindendir.
Sanayi şehirlerinde, çeşitli sanayi kolları ön plana çıkmıştır . Bu şehirlerde sanayinin yanı sıra ticaret ve hizmet sektörleri de önemli bir yer tutar. Çeşitli sanayi kollarının bulunduğu bu şehirlerde ulaşım çok gelişmiştir.
Deniz taşımacılığı açışından önemli bir yere sahip olan limanlar, eski çağlardan beri hızla gelişen yerleşim alanları olmuştur. Bu yerleşim birimlerinin önemli bir kısmı şehir özelliği kazanmıştır. Gelişmesinde limanların etkisinin daha fazla olduğu şehirlere liman şehri denir. Liman şehirlerindeki önemli ekonomik etkinliklerden biri ticarettir. Bu nedenle liman şehirlerinde bankacılık, sigortacılık ve nakliyecilik önemli iş kollarındandır.
Şehirlerden bazıları da dinî özelliğiyle öne çıkmaktadır. Din adamlarının yaşadığı yerler, hac ziyaretinin gerçekleştirildiği şehirler dinî şehirlerin başlıcalarıdır.
Turizm şehirlerinin başlıca özellikleri, turistik değeri olan doğal ve tarihî varlıklara sahip olmaları ve turizm gelirinden yüksek gelir elde etmeleridir.Bu tür şehirlerde konaklama, ulaşım ve eğlence sektörleri de gelişmiştir.
yerlesmeler

yerlesmeleri