Yeri Şekillendiren Kütle Hareketleri Hakkında Kısa Bilgi

Yeri Şekillendiren Kütle Hareketleri Hakkında Kısa Bilgi

Yer kayması (heyelan), kalın toprak örtüsünün bazen de tabakaların eğim doğrultusunda kayması olayıdır. Yer göçmesi ise yer altındaki boşlukların tavanlarının çökmesiyle gerçekleşir.
Yer kaymasının gerçekleşebilmesi için temel koşul fazla eğimdir. Eğim arttıkça tabakalar yerlerinden daha kolay sökülür. Bu nedenle fazla eğimli yerlerde yer kayması daha çok görülür. Düz arazide bu tür olaylar gerçekleşmez.

Tabakaların uzanışı da heyelanı etkiler. Eğim doğrultusundaki tabakalar heyelanı kolaylaştırır. Eğime dik doğrultudaki tabakalar heyelanı engeller.
Heyelan için tabakaların suya doygun hâle gelmesi gerekir. Bu nedenle kar erime dönemlerinde ve fazla yağış alan yerlerde heyelan olayı fazladır.
Kar erimesi ve yağmurlarla üstteki geçirimli tabakadan sızan sular, alttaki geçirimsiz tabakaya gelerek burada birikir. Geçirimsiz tabakanın üst yüzeyi, suyu emerek kaygan bir özellik kazanır. Böylece üstte suya doymuş ve gevşek hâle gelmiş olan tabaka, alttaki kaygan yapı ve fazla eğimin etkisiyle yamaç boyunca kayar. Bu kayma olayı bazen yavaş, bazen de aniden gerçekleşir. Şiddetli depremler, yer göçmeleri ve kaymalarına yol açabilir. İnsanların eğimli yamaçlarda yol yapması da heyelanı oluşturan etmenlerdendir.
Heyelan sonucu kopma yerinde çukurluk ve kayma yolu, birikme yerinde yığılmalar gerçekleşir.
Yer kaymaları küçük ölçüde olabildiği gibi toprak üstündeki kaya ve birikintilerle birlikte göçerek daha büyük ölçüde de oluşabilir. Vadilerin tıkanması, yolların kapanarak ulaşımın engellenmesi, yerleşim birimlerinin yıkıma uğraması, büyük yer kaymalarının yol açtığı başlıca olaylardandır. Heyelan sonucu akarsu önlerinin kapanması sonucu heyelan set gölleri oluşmaktadır.
Yer göçmeleri daha çok karstik topoğrafyada Tortum Gölü heyelan set göllerindendir. Suda kolay çözünen kayaçların yaygın olduğu yerlerde, bazen yer altında büyük mağaralar oluşur. Mağara tavanının çökmesiyle yer göçmesi gerçekleşir. Yer göçmeleri maden ocaklarının bulunduğu yerlerde de görülür. Bu tür yerlerde maden çıkarıldığı için yer altında büyük boşluklar oluşur. Bu boşluklardan bazılarının tavanı çökünce yer göçmesi meydana gelir.

heyelan

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.