Su ve Minerallerin Taşınması
Bitkilerde su ve mineraller iletim doku tarafından taşınır. İletim doku, kökten yapraklara kadar uzanan ksilem ve floem borularından meydana gelmiştir. Şekil 1.15’te bitki kökleri ile topraktan alınan maddeleri yapraklara, atmosferden alınan CO2 ve yapraklarda üretilen glikozun bitkinin diğer organlarına taşınmasının şematik gösterimi verilmiştir.
bitkilerde-su-ve-minerallerin-tasinmasi

Bitkilerin köklerinde topraktan su ve suda çözünmüş minerallerin alınmasını sağlayan emici tüyler bulunur (Resim 1.23). Su ve mineral alımının en yüksek olduğu yer, kökteki emici tüy bölgesidir. Bitki kökünde bulunan emici tüyler emilim yüzeyini artırır. Topraktan emici tüylerle alınan su ve minerallerin bir kısmı hücre çeperinin dışından, hücreye girmeden, hücreler arası boşluklarda taşınırken; bir kısmı ise hücreden hücreye uzanan sitoplazma bağlantılarıyla aktarılır (Şekil 1.16). Su ve mineraller ksileme ulaştıktan sonra bitkinin yapraklarına ve diğer organlarına taşınır. Su, topraktan emici tüylerle ozmoz ve difüzyon kurallarına göre geçer. Minerallerin topraktaki derişimi, emici tüylerdeki derişiminden daha düşüktür. Bu nedenle minerallerin emici tüyler tarafından alınması aktif taşıma ile gerçekleşir. Aktif taşıma için gerekli ATP enerjisi emici tüylerin mitokondrilerinden sağlanır.
kok-emici-tuyler

kokte-su-ve-minerallerin-yanal-tasimasi

Ksilemde Taşıma
Topraktan alınan suyun bitkinin diğer kısımlarına taşınması ksilem tarafından gerçekleştirilir. Ksilemde taşıma tek yönlüdür. Bitki, taşınan suyun büyük bir kısmını stomalardan terleme yoluyla kaybeder. Yaprak yüzeyi geniş olan bitkilerde terleme yoluyla kaybedilen su miktarı daha fazladır. Buna bağlı olarak bu bitkilerde su ihtiyacı fazla, kökteki su emilim hızı yüksektir.
Topraktan kökler aracılığıyla alınan su ve mineraller bitkinin en üst kısımlarına kadar taşınır. Taşıma mesafesi otsu bitkilerde oldukça kısadır. Bu tür bitkilerde suyun taşınmasını açıklamak daha kolaydır. Derin kök sistemine sahip bitkilerde ve boyu 100 150 metreye kadar çıkabilen büyük ağaçlarda suyun taşınmasını açıklamak ise daha zordur. Su ve minerallerin taşınmasında; kök basıncı, kılcallık, terleme-çekim teorisi ve kohezyon gibi faktörler etkilidir.