Sindirim Hakkında Kısa Bilgi

Sindirim Hakkında Kısa Bilgi

Tüm canlılar ha­yatlarını devam ettirebilmek için beslenmek zorundadır. Besinler, orga­nizmanın yapısına katılır. Canlının büyüme ve gelişmesinde, yaşamsal faaliyetler için gerekli enerji ihtiyacının karşılanmasında kullanılır.

Canlılar beslenme şekillerine göre üreticiler ve tüketiciler olmak üzere iki gruba ayrılır:

Üretici canlılar (ototrof), yaşamları için gerekli organik besin madde­lerini fotosentez veya kemosentezle kendileri yapar.

Tüketici canlılar (heterotrof) ise besinlerini üretemedikleri için dı­şardan hazır olarak alırlar. Bu canlılarda alınan besinlerin hücreler ta­rafından kullanılabilir hâle gelmesi için sindirimi gerçekleştiren yapılar bulunur. Bu yapılar birçok hayvanda sindirim sistemini meydana getirir.

Sindirim sistemi; besinlerin alınmasında, sindirilmesinde, emilme­sinde, sindirilemeyen besin atıklarının dışarı atılmasında görev alır.

Sindirim; Karbonhidrat, yağ, protein gibi büyük moleküllü besin maddelerinin kendilerini oluşturan yapı taşlarına parçalanarak hücre zarından geçebilecek hâle gelmesidir. Sindirim mekanik ve kimyasal olarak iki şekilde gerçekleşir.

Mekanik sindirim: Besinlerin fiziksel olarak küçük parçalara ay­rılmasıdır. Örneğin dişlerle ve mide hareketleriyle besinlerin ezilmesi, yağların safrayla küçük damlacıklara ayrılması mekanik sindirimdir. Mekanik sindirimde enzimler kullanılmaz.

mekanik-kimyasal-sindirim

Kimyasal sindirim: Büyük moleküllü besinlerin hidrolizle mono-merlerine ayrışmasıdır. Hidroliz için su ve enzimler gereklidir. Kimyasal sindirim sonucunda karbonhidratlar monosakkaritlere, yağlar gliserol ve yağ asitlerine, proteinler de amino asitlere parçalanır.
Kimyasal sindirim, gerçekleştiği yere göre hücre içi ve hücre dışı sindirim olarak ikiye ayrılır:
Hücre içi sindirim: Amip, öglena gibi bazı bir hücreli canlılarda, süngerlerde ve sölenterlerde görülen sindirim biçimidir. Bu sindirimde besinler, hücre zarı tarafından koful oluşturularak endositozla hücreye alınır. Koful ile lizozom birleşir. Lizozomdaki enzimler, besinleri mono-merlerine kadar parçalar. Sindirim sonucu oluşan glikoz, amino asit ve yağ asidi gibi besin monomerleri koful zarından hücre sitoplazmasına geçer. Bu aşamadan sonra koful içinde bulunan atıklar ekzositozla hücre zarından dışarı atılır.

hucre-ici-sindirim

Hücre dışı sindirim: Çürükçül canlılarda, salyangoz, deniz kes­tanesi gibi bazı omurgasızlarda ve omurgalılarda görülen sindirim bi­çimidir. Bu sindirimde, büyük moleküllü besinler hücreden salgılanan enzimler yardımı ile hücre dışında sindirilerek monomerlerine ayrışır ve hücre içine alınır.

Besinlerin hücreye alınmasında hücre dışı sindirim, hücre içi sindirime göre daha avantajlıdır. Çünkü canlılar hücre dışı sindirim sayesinde, endositozla alınamayacak kadar büyük moleküllü besinleri kolayca hücre içine alarak faydalanır.
Hayvanlar büyük moleküllü besinleri hücre dışında sindirebilmek için vücut dışı ile bağlantılı boşluklar olan özelleşmiş kısımlara sahiptir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.