Şeriyye sicilleri hakkında kısa bilgi

Şeriyye sicilleri hakkında kısa bilgi

Şeriyye sicilleri, Osmanlı Devleti’nin Taşra Teşkilatı’nın en önemli şahsiyeti olan kadıların, mahkemelerde tutmuş oldukları zabıtları, merkezden gelen emir ve fermanları ve mahalli kararların yanında, önemli vakaları kaydettikleri defterlerdir.
Nasıl ki toplumun en küçük yapı taşı ailedir ve o toplum hakkında incelemeler aileden başlar ve aile toplumu yansıtır; aynı şekilde bir devletin en küçük birimi köyler ve bu köylerin bağlı oldukları kazalardır. Bunun için bir devletin tam manasıyla ve ayrıntılı bir şekilde araştırılıp, öğrenilmesi için o devletin temeli olan taşra teşkilatının çok iyi öğrenilmesi gerekir. Şeriyye sicilleri de kazalardaki kadıların tutmuş oldukları, köydeki en küçük olaydan, padişahtan gelen fermanlara kadar kaydettikleri defter olduğu için Osmanlı Devleti’ni araştıran yerel, toplumsal, siyasi tarihçilerin ilk başvuracağı kaynaklardır.
751 No’lu Balıkesir Şeriyye Sicili’nin Transkript ve değerlendirilmesinin yapıldığı bu çalışmanın “Giriş” bölümünde Şeriyye Sicilleri hakkında genel bilgiler, Balıkesir’in Şeriyye Sicilleri, bu defterin tereke defteri olması sebebiyle tereke defterinin tutulmasında takip edilen usul anlatılmıştır.
Birinci bölümde Karasi Sancağı’nın tarihi gelişimi ve yerleşim birimleri belirtilmiştir. Ayrıca Sancak merkezinde bulunan idarecilerin kimler olduğu tespit edilmiştir. Transkribe edip incelediğimiz defter tereke defteri olduğu için tereke ve miras taksimi, vasi nasbı ve küçük çocuklarının haklarının korunması için yapılan faaliyetler ele alınmıştır.
İkinci bölümde ise defterde çok açık olarak yapılmış Müslüman ve gayr-i Müslim ayırımı göz önünde bulundurularak dini yapı, halkın geçimini sağladığı mesleklere göre mesleki yapı ve halkın sosyo – kültürel yapısını ortaya koyan folklorik özellikler defter genellemesi yapılarak ele alınmıştır. Son olarak şehre güzellik ve ihtişam veren dini ve sosyal yapılar ele alınmıştır.

Tezin üçüncü bölümünde 751 No’lu Balıkesir Şeriyye Sicil Defteri’nin transkiripti yer almaktadır. Transkiript esnasında mümkün mertebe orjinal kelimelere sadık kalınmaya çalışılmıştır.
Çalışmaya başladığımda çok zor gelen fakat uğraştıkça zevk veren bu çalışmaya beni teşvik eden İslam Tarihi ve Sanatları Bölüm Başkanı saygıdeğer hocam Prof. Dr. M. Orhan ÜNER’e, üzerimde hakkı bulunan hocalarıma ve desteğini her zaman yanımda hissettiğim aileme sonsuz teşekkürü zevkli bir borç bilirim.

buyuk_seriyye_sicili

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.