Özet çıkarırken dikkat edilmesi gereken durumlar hakkında kısa bilgi

Özet çıkarırken dikkat edilmesi gereken durumlar:
• Özetlenecek metin dikkatle seçilmelidir. Bu; makale, fıkra, sohbet, anı türlerinden olabileceği gibi roman, hikâye, tiyatro gibi geniş soluklu eserler de olabilir. Bir ansiklopediden özet çıkarmak sakıncalı olabilir çünkü ansiklopedilerdeki bilgiler zaten özet niteliğindedir.
Öncelikle özeti çıkarılacak metin dikkatli okunmalıdır.
• Özet çıkarmak bir bakıma metindeki gereksiz ayrıntıların ayıklanmasıdır. Bu nedenle yazar için önemli ama bizim için önemsiz birtakım ayrıntılar metin okunurken çıkarılırsa özetleme sırasında zaman kaybı önlenmiş olur.
• Özet çıkarılacak metnin planı ve ana fikri iyi kavranmalı, yazının anlam ve ruhu korunmalıdır.
• Her paragrafta önemli satırların altı çizilmeli, belirlenen bilgi, düşünce ve görüşlere dayanarak yazı bir plan çerçevesinde kısaltılmalıdır.
• Özetleme satırbaşı yapılarak, maddeler hâlinde yazılarak, kısa paragraflar oluşturularak ya da ana düşüncenin ve yardımcı düşüncelerin özetleri yapılarak alt alta sıralanmalıdır.
• Zaman kazanmak için ana başlıkları, giriş ve sonuç paragraflarını, koyu ve eğik yazılmış altı çizilmiş cümleleri okumak; şemalara, grafiklere dikkatli bakmak yararlı olacaktır.
• Özet yaparken yazarın cümlelerini tekrarlamaktan kaçınılmalı ancak metinde anlatıma güç katan ve ana düşünce niteliğinde sözler varsa onlar olduğu gibi alınmalıdır.
• Özete yeni bilgiler eklenmemelidir.
Özette geniş zaman ve şimdiki zaman kipi kullanılmalıdır.
Özet, temiz bir Türkçe ile ve özenle yazılmalıdır.
“Reşat Nuri Güntekin, edebiyat sanatının her şeyden önce bir dil sanatı olduğunu bilen bir yazardır. Okul çocuklarından yurdun en uzak köşesindeki yurttaşlara kadar yayılmış ününü bu bilgisine borçludur. Başka yazarların ne dediklerini anlamayanlar, Reşat Nuri Güntekinde kendi dillerini bulurlar. Deyişindeki rahatlık, içtenlik, günlük konuşmaları andıran sadelik, çoğunluğu onun kitaplarına çekiyordu. Okuyucular, onun kişilerine söylettiği sözleri kendileri söylemişler gibi bir duygu içindeydiler. Bu duygu, okul çocuklarından yurdun en uzak köşelerindeki yurttaşlara kadar, bütün toplumu edebiyat sanatına ısındırıyordu. Reşat Nuri Güntekin’e gelinceye kadar anlaşılmaz bir dille anlaşılmaz bir deyişin birleşmesi sayılan edebiyat, halkın dilini, halkın deyişi ile birleştirerek topluma yayıyordu.”
(Orhan Hançerlioğlu)

Bu yedi cümlelik parça şöyle özetlenebilir:

“Reşat Nuri Güntekin, diline özen göstermiştir. Bunun için de herkesin anladığı ve sevdiği bir yazardır. Onun, kendisinden önceki yazarlardan ayrılarak dil ve deyiş yönünden halka yönelmesi hem edebiyat anlayışını değiştirmiş hem de toplumu edebiyata ısındırmıştır.”
(Emin Özdemir)

ozet_cikarma_onerileri

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.