Organik Madde Taşınması
Bitkilerde fotosentezle üretilen organik ürünler, bitkinin bütün organlarına floemle taşınır. Floemde taşıma işlemini kalburlu borular gerçekleştirir. Floemdeki taşıma ksileme göre daha yavaştır.
Floemde taşıma çift yönlüdür. Fotosentez sonucu oluşan glikoz, amino asit gibi organik moleküller yapraklardan köke doğru taşınırken; köklerde sentezlenen amino asit ve diğer azotlu organik moleküller kökten yapraklara doğru taşınır. Organik moleküllerin floemde taşınması “Basınç-akış teorisi” ile açıklanır. Şekil 1.21’de görüldüğü gibi organik maddelerin oluştuğu yer kaynak, kullanıldığı ya da depo edildiği yer ise havuz olarak adlandırılır. Kaynak genellikle yapraklar, havuz ise kök ve meyve gibi organlardır. Fotosentez ürünlerinin kaynak hücrelerden floemdeki kalburlu borulara geçişi floemin yüklenmesi, kalburlu borulardan havuz hücrelerine geçişi floemin boşaltılması olarak tanımlanır.
Yapraklarda ve bitkinin yeşil kısımlarında fotosentezle ya da nişastanın parçalanması sonucu glikoz üretilir. Kaynak hücre olarak görev yapan yaprak hücrelerinden floeme glikoz geçişi başlayınca floem hücrelerinin glikoz derişimi artarken su derişimi azalır. Bu durum floemin çevre dokulardan ve ksilemden su almasına; böylece floem hücrelerinde sıvı basıncının artmasına neden olur. Bu basıncın etkisiyle floem özsuyu aşağı doğru akar. Glikoz, floemden havuz hücreye aktif olarak taşınır. Bu sırada floemde glikoz derişimi azalır, su derişimi artar. Ozmozla floemde bulunan su, tekrar ksileme verilerek yukarı doğru taşınır. Glikoz kök ya da meyve hücrelerindeki lökoplastlarda nişastaya çevrilerek depo edilir.
organik-madde-tasinmasi