KARA YOLLARI İLE İLGİLİ KAVRAMLAR

Dünyada hemen her ülkede olduğu gibi ülkemizde de kara yolu ulaşımı yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu nedenle kara yolu trafiği ve sorunlarının çözümü için büyük çaba harcanmaktadır.
Karayolları Trafik Kanunu ve Trafik Yönetmeliğinde belirtilen trafikle ilgili kavramlardan bazıları ve kurallara uygun kullanımı şöyledir:
Kara yolu: Trafik için kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlardı.

Sürücüler, taşıtlarını kara yolları üzerindeki düzenlemeleri (hız sınırı, şerit, ışıklı trafik işaret cihazları ve levhaları vb.) dikkate alarak kullanırlar.

karayollari

Şerit: Taşıtların bir dizi hâlinde güvenle seyredebilmeleri için taşıt yolunun çizgilerle ayrılmış bölümüdür.

Sürücüler, taşıtlarını hız ve yol durumuna göre uygun şeritte kullanmalı, gerekmedikçe şerit değiştirmemelidirler. En sol şerit sürekli işgal edilmemeli, öndeki aracı geçiş için kullanılmalıdır. Şeritlerin kullanımı ile ilgili trafik işaret levhalarının uyarılarına uyulmalıdır.

Tek yönlü kara yolu: Taşıt yolunun yalnız bir yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı kara yoludur Tek yönlü kara yolunda sürücüler, taşıtlarını hızlarına uygun şeritten sadece gidiş için kullanırlar.

İki yönlü kara yolu: Taşıt yolunun her iki yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı kara yoludur.

Sürücüler, taşıtlarını karşıdan gelebilecek diğer taşıtları dikkate alarak kullanırlar. İki yönlü kara yolunda geliş yönüne girilmemelidir.

Bölünmüş kara yolu: Bir yöndeki trafiğe ait taşıt yolunun bir ayırıcıyla belirli bir şekilde diğer taşıt yolundan ayrılması ile meydana gelen kara yoludur. Bölünmüş yollarda sürücüler, taşıtlarını kendileri için ayrılmış bölümde kullanırlar.

Erişme kontrollü kara yolu (otoyol): Özellikle transit (bir yerden dinlenmeden, beklemeden, durmadan geçmek) trafiğe tahsis edilen, belirli yer ve koşullar dışında giriş ve çıkışın yasaklandığı kara yoludur (Resim 1.8). Bu yollara yaya, hayvan ve motorsuz taşıtlar giremez. Otoyollar, ancak izin verilen motorlu taşıtların yararlandığı ve trafiğin özel kontrole tabi tutulduğu kara yollarıdır. Otoyollara traktör, iş makineleri, motorlu bisiklet gibi araçlar da giremez.
Ülkemizde 2013 yılı itibari ile otomobiller için şehirler arası hız limiti, iki yönlü kara yolunda 90, bölünmüş kara yolunda 110, otoyollarda ise 120 km/h’dir.
Otoyollarda durmak, geri gitmek ve geriye dönüş yapmak yasaktır. Kaza ve arıza gibi durumlarda araç, güvenlik şeridine alınmalı ve araçtan 15 metre uzağa 30 metreden görülebilecek biçimde reflektör konularak gereken güvenlik sağlanmalıdır.
Otoyolların giriş ve çıkışlarında yer alan hızlanma ve yavaşlama şeritleri, sürücülerin güvenli bir şekilde otoyola girişlerde hızlarını artırmalarını, otoyoldan çıkışlarda ise azaltmalarını sağlar.

Ana yol: Ana trafiğe açık olan ve bunu kesen kara yolundaki trafiğin, bu yolu geçerken veya yola girerken ilk geçiş hakkını vermesi gerektiği işaretlerle belirlenmiş kara yoludur.
Ana yolda bulunan sürücüler, ilk geçiş hakkı kendilerinde olmakla birlikte tali yol, geçiş yolu ve bağlantı yolu çıkışlarında bu yollardan çıkacak taşıtların geçişlerini kolaylaştıracak şekilde kontrollü olarak taşıtlarını kullanırlar.

Tali yol: Genel olarak üzerindeki trafik yoğunluğu bakımından, bağlandığı yoldan daha az trafik yoğunluğu olan yoldur .
Tali yoldaki sürücüler, ana yola geçerken taşıtlarının hızlarını azaltır, gerekiyorsa durup ilk geçiş hakkını ana yoldaki sürücülere verdikten sonra ana yola geçişlerini yaparlar.

Bağlantı yolu: Bir kavşak yakınında kara yolu ile taşıt yollarının birbirine bağlanmasını sağlayan, kavşak alanı dışında kalan ve bir yönlü trafiğe ayrılmış olan kara yolu kısmıdır.
Bağlantı yollarında sürücüler, araçlarının hızını azaltarak kontrollü bir şekilde bağlantı yapılan yola geçişlerini sağlarlar.

Geçiş yolu: Araçların bir yerleşim yeri veya bir tesise girip çıkması için yapılmış olan yolun kara yoluna bağlanan ve kara yolu sınır çizgisi içinde kalan kısmıdır.
Geçiş yoluna girecek araç sürücüleri dönüş sinyallerini verip hızlarını azaltırlar. Geçiş yolundan çıkacak olan sürücüler taşıtlarını durdurur ve yolun güvenli olduğunu gördükten sonra çıkışlarını yaparlar.

Geçiş hakkı: Yayaların, araç kullananların diğer yaya ve araç kullananlara göre yolu kullanma sırasındaki öncelik hakkıdır.
Yaya ve sürücüler geçiş hakkına mutlaka uymalıdırlar. Geçiş hakkı önceliği olan diğer yaya ve sürücülere bu hakkı vermelidirler.
Geçiş üstünlüğü: Görev sırasında, belirli araç sürücülerinin, can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamak şartı ile trafik kısıtlama veya yasaklarına bağlı olmamalarıdır. Ambulans ve emniyet güçlerinin araçları bu tür araçlardandır.

Güvenli ve düzenli bir ulaşım için kara yolları kurallarına uygun olarak kullanılmalıdır. Çünkü bu kurallar uzun denemeler sonucunda ortaya konulmuştur.
Bir ülkenin ulaşım yolları vücudun damarları gibidir. Ulaşım yollarının gelişmesi ülkenin ekonomik yönden gelişmesiyle doğru orantılıdır. Bir ülkenin ekonomik kaynaklarının iyi bir şekilde işletilmesi, verimlendirilmesi, dış ticaretinin geliştirilmesi ancak düzenli bir ulaşım ağıyla mümkün-dür. Ülkemizde ulaşım yollarında cumhuriyetin ilk yıllarından başlamak üzere önemli gelişmeler sağlanmıştır. Özellikle son yıllarda bütün ulaşım yollarında belirgin bir gelişme gözlenmektedir.