Kalıtım Hakkında Kısa Bilgi

Kalıtım Hakkında Kısa Bilgi

Yavrunun özelliklerini meydana getiren kromozom çiftlerinden birinin anneden, diğerinin babadan geldiğini biliyoruz. Dolayısıyla yavru, anne ve babasıyla benzerlikler göstermektedir. Yavrunun anne ve babasına benzer yanları olsa da anne veya babasının tıpatıp aynısı değildir.
saç rengi, göz rengi, dil yuvarlayabilme veya yuvarlayamama, yapışık veya ayrık kulak memesine sahip olma gibi bazı özellikler anne ve babamızdan bizlere aktarılan özelliklerdir. Kromozomlarla bu özellikler nesilden nesile aktarılmaktadır. Kromozomlarla bizlere aktarılan özelliklerden dolayı anne veya babamıza benzeriz. Fakat anne veya babamızın tıpatıp aynısı değiliz.
Canlıya ait özelliklerin yavruya aktarılmasına kalıtım, nesilden nesile geçebilen özelliklere ise kalıtsal özellikler denir. Kalıtımı inceleyen biyoloji dalına genetik adı verilmektedir. Bir canlının kalıtsal özelliklerini taşıyan kromozom bölgelerine gen denir. Yeni doğan bir bebek, genlerini kalıtım yoluyla anne-babasından alır. Eğer genler normal ise bebek sağlıklıdır. Fakat bazı bebeklerde anneden ya da babadan gelen genlerin bir ya da birkaçı kusurlu olabilir. Bu durumda bebekte kalıtsal bir bozukluk ya da hastalık ortaya çıkar. Genetik bilimi, kuşaktan kuşağa aktarılan kusurlu genleri inceleyerek genetik hastalıkların teşhis ve tedavisini araştırır.

Genetik bilimine önemli katkılar yapan Gregor Mendel (Gıregor Mendel) XIX. yüzyılda kalıtsal özelliklerin nesilden nesile aktarıldığını keşfetti. Mendel bezelye bitkilerinde yaptığı çaprazlamalar sonucunda genetiğin temelleri sayılan ilkeleri ortaya koydu.
Mendel aynı özelliğe sahip bezelye bitkilerini örneğin uzun boylu bezelyeleri arka arkaya tozlaştırarak birçok döl elde etmiştir. Bu döllerin tamamının ana babaya benzediğine emin olunca elde ettiği bitkilere arı döl adını verdi.
Aynı işlemi kısa boylu bezelyelere de uygulayarak kısa boylu bezelyelerde de arı dölü elde etti. Elde ettiği uzun boylu ve kısa boylu bezelyelere ait arı dölleri kendi aralarında çaprazlayarak elde ettiği uzun boylu bezelyelere birincil döl anlamında F1 dölü adını verdi. F1 dölünü farklı özellikteki iki bitkiden oluşturduğu için melez döl olarak adlandırdı. Mendel, çalışmalarının devamında melez döl olan bezelye bitkilerini kendi aralarında çaprazladığında ise 3/4 uzun boylu, V4 kısa boylu bezelye elde etti ve bu döle de F2 (ikincil döl) adını verdi. Mendel bu çaprazlamaların sonucunda uzun boylu olan melez döle sahip bezelye bitkisinde kısa boylu bezelyelere ait kalıtsal bilgilerin bulunduğu sonucuna ulaştı. Bu kalıtsal bilgilere faktör adını veren Mendel, bezelyelerin boyunun oluşumunda etkili olan faktörlerin bir sonraki nesle aktarılarak korunduğunu keşfetti. Mendel bu çalışmalarını bezelyelerde tohum rengi, çiçek rengi gibi farklı özellikler için de yineleyerek bezelyeleri oluşturan faktörlerin nasıl aktarıldığını açıklamaya çalışmıştır. Mendel’in faktör olarak nitelendirdiği kalıtım birimleri, günümüzde gen olarak adlandırılır.

kalitim kalitim1 kalitim2 kalitim3

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.