Havadaki Su Buharı Nem Hakkında Kısa Bilgi

Havadaki Su Buharı: Nem
Atmosferde her zaman bulunan, miktarı yere ve zamana bağlı olarak en çok değişen gazların başında su buharı gelir. Atmosferdeki nem miktarı çok az olduğu hâlde, iklim olayları ve canlılar üzerinde önemli etkilerde bulunmaktadır.
Atmosferdeki nemin kaynağı yeryüzündeki sulardır. Yeryüzündeki suların bir kısmı buharlaşarak atmosfere geçer ve havadaki nemi oluşturur. Buna göre atmosferdeki nemlilik buharlaşmaya bağlıdır. Buharlaşmanın gerçekleşebilmesi için aşağıdaki koşullar gerekir:
• Buharlaşma için sıcaklığın yeterli olması gerekir. Sıcaklık arttıkça buharlaşma da artar.
• Buharlaşmanın koşullarından biri de buharlaşma yüzeyidir. Yüzey geniş olursa buharlaşma fazla olur. Bu nedenle okyanus ve deniz yüzeylerinde buharlaşma daha fazladır.
• Neme doymuş havada buharlaşma gerçekleşmez. Bağıl nemi fazla olan havada ise buharlaşma az olur. Bu nedenle buharlaşmanın gerçekleşebilmesi için havada nem açığı olmalıdır.
Buharlaşmanın gerçekleşebilmesi için hava kütlesinin yükselmesi ya da yatay yönde yer değiştirmesi gerekir. Durgun hava kütlelerinin bulunduğu ve havanın alçaldığı yerlerde buharlaşma az olur. Bu nedenle yüksek basınç alanlarında buharlaşma azdır.
Atmosferin alt katlarında su buharı miktarı çoktur. Yükseldikçe havadaki su buharı azalır, belirli bir yükseltiden sonra neme rastlanmaz.
Okyanus ve denizlerden uzaklaştıkça havadaki nem miktarı azalır.
Yeryüzündeki sular; kara, deniz ve atmosfer arasında sürekli bir dolaşım hâlindedir. Su buharı, yeryüzünden havaya buharlaşma yoluyla geçer. Burada yoğuşan nem tekrar yeryüzüne yağış şeklinde düşer. Atmosferdeki su buharıyla ilgili olaylar üç grupta incelenir:
1. Su buharı (nem)
2. Yoğuşmuş su buharı, sis ve bulutlar
3. Yağışlar

Nemliliği nasıl ifade edelim?
1 m3 havada bulunan nemin gram cinsinden değerine mutlak nem denir. Mutlak nem higrometre de¬nilen aletle ölçülür.
Hava kütlesinin belli bir sıcaklıkta alabileceği nem miktarı sınırlıdır. Havanın alabileceği en fazla nem miktarına maksimum (doyma miktarı) nem denir. Havanın taşıyabileceği nem miktarı, sıcaklığa göre de¬ğişir. Sıcaklık arttıkça havanın nem taşıma kapasitesi artar. Örneğin 0°C sıcaklıkta 1 m3 havanın taşıyabi¬leceği en fazla nem 4,8 gramdır. Bu değer aynı zamanda 0°C sıcaklıktaki 1 m3 havanın doyma noktasıdır. Aynı hava kütlesinin sıcaklığı 40°C’a yükselirse doyması için gerekli nem miktarı 50 grama yükselmektedir.
1 m3 havada bulunan nemin doyma oranına bağıl nem denir. Bağıl nem, aşağıdaki formülle bulunur:

nemlilik_hesabi

Örneğin 0°C sıcaklıkta, 1 m3 havada 2,4 gram nem bulunsun. 1m3 hava aynı sıcaklıkta 4,8 gram neme doyduğundan, bu hava kütlesinin doyması için 2,4 gram neme daha ihtiyaç vardır. O hâlde bu hava kütle¬sinin bağıl nemi,

Havada bulunan 2,4 gram neme mutlak nem; havanın alabileceği en fazla nem olan 4,8 gram neme maksimum nem; havanın doyma oranı olan % 50’ye de bağıl nem denir.
Havanın bağıl nemi, mutlak nemin artması ve sıcaklığın düşmesi olarak iki şekilde artar.
bagil_nem_hesabi

nem