Genlerde Baskınlık ve Çekiniklik Hakkında Kısa Bilgi

Genlerde Baskınlık ve Çekiniklik Hakkında Kısa Bilgi

Eşeyli üreyen canlılarda bir kromozom anneden, bir kromozom babadan gelerek kromozom çift oluşturmaktadır. Kromozom çiftlerindeki özellikler yavruda ortaya çıkar. Canlıların gen yapısına genotip, canlının bu genetik yapısına ve çevresel etkenlere bağlı olarak ortaya çıkan görünüşüne de fenotip adı verilmektedir.
Yandaki resimde siyah saçlı baba ile sarı saçlı bir anne görülmektedir. Resimdeki sarı saçlı anne ile siyah saçlı babanın siyah saçlı çocukları oluyor. Sizce çocukların saç renginin siyah olmasını sağlayan genler arasında baskınlık ve çekiniklik ilişkisi nasıldır?
Canlılarda görülen özellikler anne ve babadan gelen genlerin bir araya gelmesiyle oluşur. Anne ve ba-badan gelen genlerde bulunan farklı özelliklerden hangisinin yavruda görüleceği ise bu genler arasındaki baskınlık ve çekiniklik ilişkisi sonucunda ortaya çıkmaktadır. Farklı iki özelliği taşıyan genlerden baskın olanın taşıdığı özellik fenotipte görülürken çekinik genin taşıdığı özellik fenotipte ortaya çıkmaz. Çekinik genin taşıdığı özelliğin çocukta ortaya çıkması için hem anne hem de babadan çekinik genlerin gelmesi gerekir.
Yukarıda verilen örnekteki sarı saçlı anne ile siyah saçlı babanın çocuklarının genotipinde siyah ile sarı saç geni bulunur. Fenotipinde ise siyah saç rengi taşıyan gen, sarı saç rengini taşıyan gene baskın olduğundan çocukların saç renginin siyah olduğu görülür.
Tablo 1.1’i kullanarak aşağıdaki çaprazlama örneklerini inceleyelim.
Aşağıdaki 1. örnektende anlaşılacağı gibi baskın olan sarı renkli tohum geni “B” ile çekinik olan yeşil renkli tohum geni “b” ile temsil edilmiştir. Çünkü genetikle ilgili çalışmalarda kalıtsal özellikleri belirleyen genler harfler ile sembolize edilir. Bir kalıtsal özellik belirtilirken baskın özellik geni için büyük harf, çekinik özellik geni için ise küçük harf kullanılır.

1. Örnek: Melez döl sarı tohumlu bezelye bitkisi ile arı döl yeşil tohumlu bezelye bitkisi çaprazlanıyor. Oluşan döllerin tohumlarının genotip ve fenotipiyle bunların oranları neler olabilir?
2. Örnek: Bir arı döl ayrık kulak memeli anne ile arı döl yapışık kulak memeli babanın çocuk-larının kulak memesi nasıl olur?

bezelye_insan_fare_baskin_cekinik_talo

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.