Denizlide Örf Adet ve Gelenekler Hakkında Kısa Bilgi

Denizlide Örf Adet ve Gelenekler Hakkında Kısa Bilgi

MAHALLİ GİYİM – KUŞAM

Denizli’nin çeşitli yörelerinde giyimde farklılıklar görülür. Kadın giysilerinde görülen bazı özellikler: Acıpayam, Tavas ve Çambeli yöresinin günümüzdeki kadın giysileri arasında fazla farklılık yoktur. Kadınlar genel olarak geniş ve paçaları golf tipi, lastikli şalvar giyerler. Üst giysiler dizlere kadar uzayan bazıları paçalı, bazıları yekpare biçimde “fistanlıdır” Başa genellikle ön tarafına sarı pul paralar dizilmiş fesler giyilir. Fes üzerine bir örtü bağlanır. Giysiler renk renk kumaşlardan yapılır. Baş örtüleri de beyaz veya renkli kreplerdir.
Güney, Buldan yöresi kadın giysilerinde topuklara kadar uzayan “fistan”dan ibarettir. Ayrıca “peştamal” denen bir örtü bele sarılır özellikle giyilen peştamaller pamukludan yapılmış, çizgili ve renk renktir. Düğün derneklerinde kullanılan ilanlar ise ipekten yapılmış, renkli ve düz desenlidir. Yine aynı yöre köylerinde kadınlar kat kat çeşitli kumaşlardan yapılmış topuğa kadar uzayan şalvarda giyerler. Peştamal ve fistan üzerine renkli veya düz üstlükte kullanılır. Bu üstlüklere “Buldan Üstlüğü” denir.
Çal, Çivril yöresi giysileri Tavas Yöresi’ne uyarsa da bazı farklılıklar vardır. Köylerde genellikle renkli kumaşlardan üç etek adı verilen fistan, şalvar ve pullarla süslü fes giyerler.

EVLENME GELENEK VE GÖRENEKLERİ

Evlenme birbirini beğenen ve ailelerce de uygun görülen iki gencin nişanlanmasıyla başlayan, nikah ve düğünle sona eren sosyal bir olaydır. Kız tarafına “Kız evi”, erkek tarafına “oğlan evi” denir. Erkek tarafından beğenilen kızın çeşitli vücut kusurları olup olmadığı “görücü” olarak gönderilen kadınlarca incelenir. Kız tarafından söz keseni oyalayıcı sebeple “vakti iki elden” deyip naz eder veya “büyüklerimizin münasip gördüğünü bizde uygun bulduk” deyip söz keserler söz kesim belirtisi olarak “tutu” adı verilen ve Kız tarafından islenmiş mendil verilir, söz kesiminden sonra nişan hazırlıkları başlar. Erkek tarafı maddi gücü oranında altın, bilezik, küpe gibi mücevherat ile çeşitli giysiler alır. Nişanlık devrinde ilin Güney, Buldan ilçelerinin köylerinde Kız tarafının ekonomik durumuna göre “sini kaldırma” geleneği yerine getirilir. Sini pekmezle yapılmış baklavadır. Denizli dolaylarında para ile Kız alıp verme yoktur. Son zamanlarda nikah ve düğün bir arada yapılmaktadır. Birkaç saatte yapılan bu törenlere “seher usulü” denir. Böyle düğünlere köylerde rastlanmaz, düğün evinin damına asılan çeşitli renkli bezlerle süslü bayrak düğünün başladığını gösterir. Düğünlerde davul, zurna, saz, sipsi, cümbüş gibi müzik aletleri çalınır. Düğünler haftanın salı, çarşamba, perşembe olmak üzere üç gün sürelidir. Düğüne katılanlara okucu denir.

DÜĞÜN YEMEKLERİ

Düğün evlerinde yemekleri yapanlara “Düğün aşçısı” denir. Kız evinde pişirilecek yemeklerin malzemeleri ilin bazı yörelerinde oğlan evinden gönderilir, düğün yemekleri: Pirinç çorbası, keşkek, kuru fasulye, nohut, sarma, dolma, bulgur pilavı, kabak, soğan yahnisi gibi çeşitlerdir, keşkek her düğünde mutlaka pişirilir, düğün sonu “Bu düğünde keşkeği yendi” sözü buradan gelir, düğün eğlenceleri camili, Acıpayam, Tavas ve diğer bazı ilçeleri en ilginç eğlencesi olan güreş, at yarışları, atıcılık, meydan ateşi (Masala “meşale”) ve kına gecesidir. kına gecesi Masala gecesinde kadınlar tarafından Kız evinde yapılan eğlencedir. Toplanan kadınlar çeşitli çevre oyunları oynayıp gelini eğlendirirler

ÇEYİZ

Denizli’nin bazı yörelerinde gelin alma günü, bazı yörelerinde bir gün önce gelinin göz nuru ile hazırladığı ev eşyaları arabalarla veya hayvan sırtında davullu zurnalı oğlan evine götürülür. Buna çeyiz alma denir. Çeyizlerin yerleştirme işi bitince kadınlar evi gezer, inceler eksik veya güzel yapılmış çeyizler günlerce söz konusu olur. Bu yüzden Kız evi tarafı iyi çeyiz yapmaya çalışır.

GELİN ALMA

Güvey yola çıkmadan önce en samimi arkadaşı (sağdıç) ile birlikte ortaya çıkarılır, imam dualar okuyup damada üst giysiler giydirir, bütün davetliler damada para takarlar. Birlikte yapılan ve bir sosyal yardın niteliği taşıyan bu geleneğe “Güvey durma” denir Daha sonra gelin alayı yola çıkar. Gelin evine gelir. Dualarla gelin ata biner, oğlan evine varır. Attan inmeden gelinin kucağına bir erkek çocuğu verilir. İnanışa göre ilk çocuğu oğlan olsun diye, sonra bolluk ve bereket getirmesi için gelinin basma avuçla para, buğday, seker, üzüm saçılır. Böylece düğün sevinç içinde biter.

FOLKLOR

Denizli Halk Müziği ve Geleneksel Oyunlarında, yöre konumunun komşu illerin müzik ve oyunlarının izleri görülmektedir Bir yandan Aydın ve Muğla’nın ağır zeybek havalarının etkisinde kalmış, diğer yandan Teke yöresinin canlı, devinimli oyun ve müziğinden etkilenmiştir.

HALK MÜZİĞİ

Kerem çeşitlemeleri, garipler, misket ezgileri Denizli yöresinin özgün müzik yapısını oluşturur. Yörenin ritmik özelliği, dokuz zamanlı oluşudur. Denizli yöresinde bağlama düzeninde saz çalmak yaygındır. Tezeneli sazlardan bağlama ailesi (divan, bağlama, tambur.cura) yörede çok kullanılır. Yaylı sazlardan, çeşitli boylarda kabak kemaneler vardır. Üflemeli sazlardan zurna, sipsi, dilli düdükler, kemikten yapılmış dilsiz kavallar bölgede yaygın olanlardır. Zil, leğen, kaşık, tef, davul Denizli yöresinin vurmalı sazlarıdır.

GELENEKSEL HALK OYUNLARI

Denizli’de zeybek oyunları ve türleri yaygındır.. Zeybek, yörede çok çeşitli sazlı-sözlü havalarıyla zengin folklor kaynağıdır. Oyunlar açık havada davul-zurna, davul-klarnet, kapalı yerlerde meydan sazı, darbuka eşliğinde oynanır.
Denizli’de oynanan erkek oyunlarına “Efe Oyunu” denir. Bu oyunlar zeybek türündedir. Tavas Zeybeği, Çal Fedaisi, Acıpayam Zeybeği, Harmandalı, Çivril Zeybeği, Kerimoğlu Zeybeği bunlar arasında sayılabilir. Denizlide oynanan kadın oyunlarına “Kız Oyunu” denir. Bunlardan bazıları Keten Gömlek, Düz Oyun, Ameli’dir. Kız Oyunları genellikle kapalı yerlerde cümbüş, def, darbuka (dümbek), leğen eşliğinde oynanır.

denizlide_giyim_kusam

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.